وضعيت جغرافيايي:

شهر بافق در 120 كيلومتري جنوب شرقي يزد و در حاشيه كوير مركزي ايران واقع شده و داراي اقليمي گرم وخشك است مساحت شهرستان بافق 8446 كيلومتر مربع و بر اساس سرشماري سال 1390 جمعيتي بالغ بر 42000 نفر دارا مي باشد که داراي سه دهستان مباركه ، كوشك و سبزدشت (جمعاً 8000نفر) حدود 80% مردم در شهر بافق زندگي مي كنند و مابقي در روستاها زندگي مي كنند. شهر بافق يكي از مهمترين شهرهاي معدني كشور به شمار مي رود و مي توان گفت: كه سهم زيادي در اقتصاد كشور دارد وجود ذخاير عظيم آهن (3/1 آهني كشور) حدود 170 و عناصر كمياب و كم نظيري چون فسفات، روي و … كه ضرورت دارد در كنار اين معدن عظيم صنايع جوارمعدني و فولادي احداث شود كه البته اقداماتي صورت گرفته ولي هنوز به نتيجه نرسيده در حال حاضر يكي از ضروريات اين شهر فعال شدن صنايع هست كه بايد تلاش مضاعفي صورت گيرد. پتانسيل ديگر وجود پنج راه ريلي كشور كه در خاورميانه بي نظير كه به عنوان مركزي خورشيدي كشور مطرح هست و نقش مهمي در ترانزيت كالا و مسافر دارد به گواه آمار ارسال گذشته روزانه متوسط 40000 تن بار و كالا جابجا شده و بيش از 1500000 نفر مساقر و به دليل اهميت منطقه سال 90 حدود 50 ميليارد تومان در بخش ريلي هزينه شده وجود كارخانجات و تعميرات اساسي و تهيه اساس لكوموتيو راه آهن در شهر بافق در حال حاضر بيش از 1000 نفر در بحث ريلي شهرستان اشتغال دارند.

اين شهرستان به لحاظ موقعیت ریاضی در 54 درجه و 45 دقيقه تا 56 درجه و 2 دقيقه طول شرقي و 31 درجه و 7 دقيقه تا 31 درجه و 10 دقيقه عرض شمالي واقع شده است و در برگيرنده نامناسب­ترين عوامل طبيعي غالب بر فلات مرکزي ايران است.

 

از نظر كشاورزي

 4600 هكتار سطح زير كشت باغي، 2000 هكتار سطح زير كشت زارعي و عمده محصولات زراعي(گندم ، جو، روناس، يونجه در حال حاضر بيش از 140 حلقه چاه كشاورزي و 121 رشته قنات – در بخش آبزيان تنها مركز غير ساحلي موسسه تحقيقات شيلات ايران در شهرستان بافق كه با توجه به پتانسيل هاي منطقه اي و توان كارشناسي قابل توجه تا به حال دستاوردهاي خوبي داشته حمل خاويار پرورشي و توليد بالاي تيلاپيا كه فعلاً بافق بعنوان پايلوت معرفي شده (اشتغال زايي و افزايش بهره وري صنايع شيلاتي در منطقه)

از نظر تاريخي و گردشگري : ساختمان امامزاده عبدالله بافق كه متعلق به قرن سوم هجري – مسجد جامع بافق- قرن دهم كاروانسراي ميدان خان- تپه قاضي ميرجعفر – ارگ عبدالرضا خان – باغ تيتو – خانه پنج – قلعه باقرآباد- نخلستان هاي شهر- جنگل ارس باجگان- چنار كهنسال باجگان – روستاي قطرم و شادكام، براريگ، صادق آباد(منطقه گردشگري)  

از نظر حيات وحش منطقه حفاظت شده كوه بافق با وسعت 140 هزار هكتار كوه بافق پناهگاه مناسبي براي گونه هاي سازگار مثل يوزپلنگ آسيايي و ديگر گونه ها مثل كل، بز، قوچ، ميش، پلنگ، گربه وحشي، گرگ و ….

از نظر فرهنگي :بافق از جمله شهرهاي باسابقه  با هويت فرهنگي و زادگاه بزرگمرداني چون شيخ محمدتقي بافقي، وحشي بافقي، مستوفي بافقي، نوايي بافقي، جلالي، مرادي، عبدالرضا خان ،‌محمدتقي خان و اولين اداره آموزش و پرورش شهرستان بافق در سال 1314 در بافق تاسيس شد.

آموزش و پرورش :  تعداد 7345 دانش آموز در مقاطع ابتدایی ، راهنمایی و متوسطه  و تعداد دبیر و آموزگار : 730 نفر  – تعداد 69 آموزشگاه

دانشگاه آزاد اسلامی : بیش از 1780 دانشجو – 47 رشته در مقاطع کارشناسی ارشد – کارشناسی و کاردانی-40 نفر هیات علمی و بیش از 5400 نفر فارغ التحصیل

دانشگاه پیام نور : بیش از 1062دانشجو – نفر 54 استاد – رشته 19تحصیلی در مقاطع کارشناسی – فارغ التحصیل 1007نفر

دانشگاه علمی کاربردی : بیش از 2000 نفر دانشجو – 200 نفر استاد – 17 رشته تحصیلی در مقاطع کاردانی و کارشناسی – فارغ التحصیل 3235

حوزه درمان و بهداشت : تعداد 3 اورژانس – 6 مرکز بهداشت – 14 خانه بهداشت – 10 پزشک عمومی – 7 پزشک متخصص -3 پزشک متخصص پاره وقت

 سياسي و انقلاب :حضور در صحنه هاي انقلاب چه در دوران انقلاب و چه بعد از آن ، تقديم به 245 شهيد و بيش از 470 جانباز و حدود 66 نفر آزاده و بالغ بر 9 هزار نفر از مهمترين جوانان شهرستان در جبهه هاي نبرد حق عليه باطل، حضور در انتخابات كه الحمدا… همگي نشان از آگاهي و بصيرت مردم و حركت در مسير انقلاب و خط و رهبري و ولايت مي باشد

موقوفات زياد : بيش از چهاردانگ از شش دانگ بافق وقف است و چهارمين شهر موقوفه كشور پس از استان هاي خراسان، كرمان و قم است.

شيعه اثني اشعري:‌ صد درصد جمعيت اين شهر، شيعه دوازده امامي بوده و هستند و ساير فرق مذهبي در اين شهر سكني نداشته اند بعضي از معمرين معتقدند پيش از ظهور اسلامي زرتشتيان بنا بر آيين و رسوم خود در بافق دفن نشده اند زيرا اقليم و طبيعت منطقه استعداد ساختن دخمه را نداشته و اموات خود را براي گذاشتن در دخمه به يزد مي بردند.

سه شهر يا مكان به صورت رسمي به عنوان طيبه يا پاك ناميده مي شدند: 1. مدينه 2. وادي السلام 3. شهر قم

اين سه منطقه به دليل ويژگي ها و موقعيت ممتازي كه دارند به طيبه ملقب شده اند و پس از آنها بافق به اين صفت، متصف شده است. علاوه بر آنچه گفته شد عوامل ديگري هم در مقلب شدن بافق به قصبه طيبه نقش داشته اند؛ از جمله وجود امامزاده عبدالله واجب التعظيم، خشك شدن درياچه ساوه در شب تولد حضرت محمد(ص) و سربرآوردن بافق از زير آب(چون كه درياچه ساوه تا كوه هاي باجگان ادامه داشته است)، عبور حضرت امام رضا از بافق در هنگام هجرت اجباري به توس.

شهر دارالشجاعه:‌ صفت ديگري كه اين شهرستان به آن متصف بوده، دارالشجاعه است. اين مقلب شدن و متصف بودن برمي گردد به شجاعت و دلاور مردي گروهي از تفنگچيان بلوك بافق در تسخير و فتح قلعه هاي شماخي و دمدم . متن كامل ماجرا در كتاب وزارت در آييه تاريخ تاليف سيد عباس آيت اللهي صفحه 8 و تاريخ بافق تاليف رضا كارگران صفحه 105 آمده است. علاوه بر آنچه گفته شد در كتاب تاريخ وزيري از تفنگچيان بافق به دلاوري بو شجاعت ياد كرده است كه مورد توجه پادشاه وقت قرارگرفته و انعام دريافت نموده اند. از آن زمان بافق به دارالشجاعه معرفو شده است كه در منابع ياد شده و آثار نجم الدين محمد مستوفي بافقي به نقش جوانان بافق در فتح روم اذعان گرديده به همين دليل بافق براي چندين سال از پرداخت ماليات معاف شده است.

آب و هوا

به طور کلی شهرستان بافق دارای آب و هوای گرم و خشک است ولی مناطق شرق بافق آب و هوای ملایم­تر و كوهستانی دارد و مناطق غربی كه قسمتی در كویر درانجیر است آب و هوای بیابانی و گرم و خشك دارد.

شهرستان بافق از نظر اقليمي و طبيعي در منطقه خشک و کويري قرار گرفته است که داراي زمستان­هاي سرد و تابستان­هاي گرم است. به طوري که شهرستان بافق در زمستان يکي از سردترين و در تابستان يکي از گرمترين مناطق استان يزد است. به طور کلی آب و هوای شهرستان گرم و خشک است که افزایش دما در تابستان تا 50 درجه سانتیگراد می­رسد و در زمستان­ها سردتر از سایر مناطق استان است که حداقل آن به 15- درجه سانتیگراد می­رسد. اگرچه شهرستان بافق در منطقه خشک و کم آب قرار گرفته است اما سخت­کوشی مردم، مبارزه با قهر طبیعت و حفر قنوات این شهرستان را به منطقه کشاورزی تبدیل کرده است. به علت وجود درختان خرما در این منطقه صنایع دستی وابسته به نخل در این شهرستان رونق فراوان دارد.

در اين شهرستان متوسط رطوبت هوا برابر 66/31 درصد بوده است. اين مقدار ناچيز رطوبت بيانگر خشكي هوا در طول سال بوده به گونه­اي كه كمتر زماني متوسط رطوبت هوا به حد مطلوب 75 درصد  مي­رسد.

درجه حرارت

در شهرستان بافق تيرماه با حداقل مطلق7/24درجه سانتي­گراد گرمترين ماه سال و دي ماه با حداقل 9/1سردترين ماه سال و دامنه متوسط سالانه رژيم حرارتي كه از تفاضل متوسط درجه حرارت ماهانه در طی 30 سال برای گرمترین ماه و سردترین ماه حاصل مي­شود، 8/24 درجه سانتي­گراد است. به طور ميانگين در اين شهرستان 7 ماه از سال، ماههاي گرم (‌بيش از 20 درجه سانتي­گراد) است و در 4 ماه معتدل (‌بين 10 تا 20 ‌درجه سانتي­گراد) و 1 ماه از سال ماههاي سرد (‌بين 5- تا 10 درجه سانتي­گراد) وجود داشته است.

 

پروژه های عمرانی : احداث مسکن مهر – احداث مسکن محرومین و معلولین – احداث بزرگراه یزد – بافق ، طرح گازرسانی به بافق ، اخذ 2% عوارش فروش معادن ، انتقال آب زاینده رود به بافق – آبرسانی به شهر ، احداث پست 400 کیلو وات برق ، احداث ایستگاه راه آهن مبارکه ، احداث کارخانجات جوار معدنی( فولاد ، آگلومراسیون ، گندلیه سازی )- راه اندازی خط آهن کنستانتره فسفات بافق

فرهنگی : راه اندازی موزه مردم شناسی ، بازسازی ابینه مذهبی و تاریخی ، برگزاری گنگره ملی شعر روستا ، برگزاری گنگره شیخ محمد تقی بافقی ، برگزاری چهارمین جشنواره تئاتر استانی

کشاورزی : طرح اصلاح و احیا نخیلات ، طرح بیابان زدایی ، طرح پرورش ماهیان آب شور ، احداث بیش از 25 واحد مرغداری ، ایجاد ترمینال پسته ، طرح آبرسانی به مزارع و آبیاری قطره ای

اقتصادی : احداث گمرک ، اختصاص وام های بنگاههای زود بازده و صندوق مهر امام رضا جهت اشتغال زایی ، تشکیل بیش از 400 تعاونی ، تشکیل اولین شعبه بانک کارگشایی استان دربافق

نقاط قوت شهرستان :

هم مرزي اين شهرستان با شهرستان­هاي متعدد استاني و غير استاني – پل ارتباطي بين بنادر مهم خاورميانه و کشورهای آسياي ميانه به دلیل قرار گرفتن در مركز كشور و استقرار در مسير كريدورهاي (شمال- جنوب) و (شرق- غرب)- قرار داشتن در مسير جادۀ ابريشم- موقعيت ممتاز منطقه از لحاظ زمين­شناسي، وجود توده­ها و ذخاير متعدد و متنوع معدني بزرگ و فراوان آهن از جمله وجود 38 آنومالي مفيد در منطقه با ذخايري بالغ بر7/1 ميليارد تن، همچنين وجود معادن سرب و روي قابل بهره­برداري و وجود ساير معادن فلزي و غيرفلزي با فراهم بودن زمینه بهره­برداری از آنها- داشتن بیشترین روزها و ساعات آفتابی- آب و هوای متنوع متناسب با کاشت برخی از محصولات خاص- وجود آب و هوا با ویژگی­های خاص جذب گردشگر- وجود منطقه بکر کویر با داشتن شن­های روان- وجود روستاها و ارتفاعات با قابلیت جذب توریست و گردشگر- پایین­ترین ارتفاع از سطح دریا- وجود نیروی انسانی جوان، فرهیخته، توانمند، با تجربه و تحصیلات مناسب در امر آموزش و پرورش و آموزش عالی- برخورداری از رتبه بالای نرخ باسوادی شهری و روستایی (رتبه 3) در بین شهرستان­ها- اشتغال­زایی بالا و وجود فرصت­های شغلی- وجود مراکز آموزش عالی،  علمی کاربردی و فنی و حرفه­ای- قابليت­هاي بالقوه اشتغال­زايي در بخش ترانزیت و وجود فرصتهاي جدي براي سرمايه­گذاري- کمترین میزان هدر رفت آب شرب شهری و روستایی نسبت به سایر شهرستان­ها- ظرفيتهاي موجود شهرستان در زمينه پرورش آبزيان با استفاده از آ­بهاي شور- قابليتهاي مناسبي براي كشاورزي در زمينه­هاي خاص بويژه كشت پسته شور آّبی و پرورش نخليات وجود دارد.- وجود نخلستانهای وسیع- وجود امکانات و شرایط لازم برای تولید خاویار- قرارگيري شهرستان در مسير پنج راه ريلي كشور و وجود كارخانه بزرگ تعميرات لوكوموتيو-رخورداري از شبكه ريلي با توجه به ميزان بار قابل حمل و نقل در حوزه­هاي معدن، صنعت و حتی کشاورزی و نیز جابجایی مسافر در حجم وسیع با توجه به چند راه ریلی- وجود بخش­های ویژه در شهرستان شامل ICU داخلی،CCU، مرکز دیابت، مرکز دیالیز، آندوسکوپی، اسپیرومتری و غیره- نرخ مشارکت سیاسی، اجتماعی بالا (بالا­ترین نرخ مشارکت در انتخابات)- وجود پیشینه تاریخی، فرهنگ غنی و مفاخر علمی و مذهبی در شهرستان- برخورداری از اماکن متبرکه مذهبی، مساجد، حسینیه­ها و در سطح شهرستان از جمله بقعه امامزاده عبدالله- یک دست بودن مردم به مذهب تشیع و اعتقاد به ارزشهای والای اسلام و مکتب عاشورا.- وجود بزرگترین لرد(دشت) استان با عنوان لرد شیطور- بالاترین درصد قبولی در کنکور سراسري دوره­هاي روزانه دانشگاههای دولتی (رتبه3 در بین شهرستانهای استان)